Thứ Sáu, 9 tháng 12, 2016

Cùng tìm hiểu nguyên nhân đơn hàng xuất nhập khẩu giảm, logistics gặp khó

Ngoài thực tế lượng đơn hàng bị giảm, doanh nghiệp logistics cho biết cũng lo lắng khi một số hãng tàu thông báo chuẩn bị tăng phí vận chuyển. Ông Đức cho biết, hiện các phí tàu biển đều tăng mạnh so với năm trước, chẳng hạn như phí tàu biển đi châu Âu tăng trên 100%, đi Mỹ tăng khoảng 50% và đi Trung Quốc tăng hơn 300%.
Tình hình giảm đơn hàng xuất nhập khẩu của doanh nghiệp đã kéo theo sự sụt giảm lượng hợp đồng của các công ty logistics (hậu cần) trong nước.
Các doanh nghiệp vận tải biển và logistics các nước gặp gỡ nhau trong một hội nghị diễn ra tại quận 7, TPHCM
Ông Phạm Quang Thắng, Giám đốc kinh doanh của công ty chuyển phát nhanh FedEx Việt Nam cho biết, tính về tỷ trọng thì dệt may đứng đầu và da giày đứng thứ hai trong doanh thu chuyên chở hàng qua đường hàng không của FedEx Việt Nam.

Ông Thắng nói hiện đơn hàng của công ty bị giảm, trong đó đơn hàng từ doanh nghiệp dệt may giảm 30-40%. Tuy nhiên, ông Thắng không cho biết thêm thông tin cụ thể.

FedEx chủ yếu chuyên chở các mẫu hàng (sample) của các công ty nước ngoài đặt gia công tại Việt Nam.

Vị giám đốc kinh doanh này khẳng định doanh thu của công ty hiện vẫn có tăng trưởng, nhưng mức tăng trưởng chậm thấy rõ, cũng giống như tình hình chung của ngành chuyển phát nhanh. Nếu 4-5 năm trước mức tăng trưởng của ngành là 30-40% thì hiện khoảng ở mức 10-20%.

Theo ông Thắng, tại thị trường Việt Nam, trong lĩnh vực chuyển phát nhanh có bốn nhà cung cấp chính là: DHL, TNT, UPS và FedEx.

Ông Bùi Anh Đức, phụ trách bán hàng của công ty Bee Logistics (TPHCM) cho biết lượng đơn hàng của công ty giảm từ 30-40% so với cùng kỳ. Không chỉ lượng hợp đồng phục vụ xuất khẩu mà cả hàng nhập khẩu cũng bị giảm.
Khách hàng không chỉ gặp khó khăn về thị trường do khó khăn kinh tế, mà bản thân họ cũng gặp khó khăn về tài chính nên không sản xuất để xuất hàng đi, ông Đức giải thích.

Ngoài thực tế lượng đơn hàng bị giảm, doanh nghiệp logistics cho biết cũng lo lắng khi một số hãng tàu thông báo chuẩn bị tăng phí vận chuyển. Ông Đức cho biết, hiện các phí tàu biển đều tăng mạnh so với năm trước, chẳng hạn như phí tàu biển đi châu Âu tăng trên 100%, đi Mỹ tăng khoảng 50% và đi Trung Quốc tăng hơn 300%.

Trong ngành logistics, phí tàu biển chiếm phần lớn trong cơ cấu giá thành dịch vụ logistics trọn gói (door-to-door), nên việc tăng phí tàu chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến giá cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp.

Trong khi đó, một số doanh nghiệp cho biết, tính cạnh tranh trong ngành logistics khá cao, đặc biệt sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong nước. Do đó, sẽ có không ít doanh nghiệp chấp nhận chia sẻ lợi nhuận với khách hàng để cạnh tranh.
Lợi nhuận của các công ty logistics bị sụt giảm 
Lợi nhuận của nhiều công ty trong ngành logistics đều giảm, theo báo cáo tài chính của các công ty logistics có cổ phiếu được niêm yết. Chẳng hạn như lợi nhuận gộp về bán hàng và cung cấp dịch vụ (doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ trừ đi giá vốn bán hàng) của Công ty cổ phần Kho vận miền Nam (Sotrans) trong quí 1/2012 là hơn 26 tỉ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước là trên 28 tỉ đồng. Hay, Công ty cổ phần Đại lý liên hiệp vận chuyển (Gemadept) có lợi nhuận gộp về bán hàng và dịch vụ trong năm quí 1/2012 là trên 18 tỉ đồng, giảm mạnh so với mức trên 33 tỉ đồng của cùng kỳ năm ngoái, theo báo cáo kết quả sản xuất kinh doanh chưa hợp nhất của Gemadept.

Chia sẻ với bạn về thị trường vang Pháp “dậy sóng”

Do nhu cầu tiêu thụ rượu vang ngày càng lớn nên quy trình sản xuất rượu hiện nay chưa tương xứng với quy trình thương mại, hay nói một cách đơn giản, Latour muốn rút khỏi thị trường rượu giao sau để tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm rượu vang của mình, tránh tình trạng “rượu ép” khi thời gian ủ chưa đủ lâu.
Hai thương hiệu rượu vang Pháp nổi tiếng thế giới, đồng thời cũng là đối thủ của nhau là Chateau Latour và Chateau Lafite, vừa công bố chiến lược thị trường mới hoàn toàn trái ngược nhau, khi một bên rút khỏi thị trường hợp đồng giao sau còn bên kia thì tiếp tục ủng hộ hình thức kinh doanh kiểu này và quyết định giảm giá bán rượu.
Lô rượu vang nho 2011 của Chateau Latour sẽ được bán lần cuối theo hình thức hợp đồng giao sau
Đối với Chateau Latour, trong thư gửi các nhà môi giới, hãng đã xác nhận rằng thương hiệu rượu vang này sẽ rút khỏi thị trường giao sau (thị trường mà khách hàng sẽ đặt mua rượu khi rượu còn trong hầm ủ), như là một phần quan trọng của chiến lược thương mại khu vực. Điều này khiến nhiều người lo ngại Chateau Latour sẽ cố gắng bán rượu trực tiếp cho khách hàng chứ không còn thông qua giới trung gian hoặc các nhà buôn.
Một số nhà giao dịch đã bày tỏ thất vọng sau quyết định trên, động thái có thể báo trước về sự sụt giảm vai trò của giới trung gian trên các thị trường rượu vang.
Chateau Latour hiện là thương hiệu rượu vang nổi tiếng thuộc sở hữu của tỷ phú người Pháp Francois Pinault, người cũng sở hữu nhà đấu giá Christie, thương hiệu Gucci và khu nghỉ mát trượt tuyết Vail ở Mỹ. Giám đốc Latour, Frederic Engerer khẳng định, lô rượu vang nho 2011 sẽ được bán lần cuối theo hình thức hợp đồng hàng hóa giao sau. Lý lẽ mà ông Engerer đưa ra là hiện nay rượu vang Latour thường được sử dụng trong tình trạng “non”.
Do nhu cầu tiêu thụ rượu vang ngày càng lớn nên quy trình sản xuất rượu hiện nay chưa tương xứng với quy trình thương mại, hay nói một cách đơn giản, Latour muốn rút khỏi thị trường rượu giao sau để tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm rượu vang của mình, tránh tình trạng “rượu ép” khi thời gian ủ chưa đủ lâu.
Barbara Hermann, một người phân phối cho hãng bán lẻ Binny (Mỹ) cho rằng, “việc rút khỏi hệ thống giao sau và thiết lập mạng lưới phân phối riêng của mình sẽ giúp Latour có thể kiểm soát người mua rượu vang của mình tốt hơn, ít nhất là ở thị trường Mỹ".
Chateau Lafite ủng hộ mạnh mẽ hệ thống hợp đồng rượu kỳ hạn, đồng thời quyết định giảm giá mạnh
Ngược lại, Chateau Lafite lại ủng hộ mạnh mẽ hệ thống hợp đồng rượu kỳ hạn, đồng thời quyết định giảm giá mạnh dòng rượu nho 2011 còn đóng thùng, nhằm thúc đẩy doanh số bán tại thị trường mà một số người đánh giá là đắt đỏ này. Như vậy, mức giá mới đối với vang nho của Chateau Lafite là 350 euro/chai, giảm 50% so với mức giá trung bình của lô hàng năm 2010. Qua môi giới và các nhà giao dịch thì mức giá đến tay người dùng là 420-450 euro/chai.
Bordeaux, kinh đô rượu vang của Pháp có truyền thống bán các loại rượu vang hảo hạng của mình dưới dạng hợp đồng hàng hóa tương lai sau khi lễ hội nếm và thử rượu được tổ chức vào mùa Xuân hàng năm. Trên thực tế, giới thương nhân năm nay muốn giá rượu vang Pháp thấp hơn để thu hút khách hàng từ Mỹ và châu Âu, cũng như để trấn an các nhà đầu tư Trung Quốc rằng rượu vang Bordeaux hoàn toàn có thể “hái ra tiền.”
Mặc dù Trung Quốc là đối tác thương mại quan trọng của thành phố Bordeaux, song Trung Quốc lại là một thị trường rất “khó tính” đối với thị trường rượu giao sau. Trung Quốc chỉ bắt đầu tham gia thị trường này vào năm 2011, với hy vọng có thể gặt hái được những khoản lợi nhuận nhanh chóng khi giá rượu giảm.
Bất kỳ động thái hay sự thay đổi nào trong chiến lược kinh doanh rượu vang tại Pháp đều có thể tạo ra những “cơn sóng ngầm” trên thị trường, nhất là khi các thương hiệu rượu chủ chốt như Lafite, Latour Margaux, Haut Brion, Mouton, Latour lâu nay luôn tự xây dựng các hướng đi và cấu trúc giá trong suốt chiến dịch bán hàng của mình.
Thông thường, giới môi giới rượu vang Bordeaux kiếm được 2% lợi nhuận trên mỗi giao dịch, trong khi các nhà giao dịch trực tiếp thường kiếm được từ 12-15% lợi nhuận. Một nhà giao dịch rượu vang tính toán rằng các nhà môi giới sẽ bị thiệt hại ít nhất là 2 triệu euro.
Tại những thị trường mới nổi như Trung Quốc, nơi vẫn chưa chuộng hệ thống rượu giao sau, thì tác động đối với giới trung gian dù sao cũng còn hạn chế, song tại nhiều thị trường tiêu thụ rượu vang Pháp truyền thống, thì vai trò của các nhà giao dịch từ hàng thế kỷ qua là khá quan trọng, nhằm phân phối sản phẩm rượu vang tốt nhất tới người tiêu dùng.
Với chiến dịch bán hàng năm 2012 đã bắt đầu khởi động, các thương nhân lo ngại rằng sự thay đổi chiến lược kinh doanh của Latour chắc chắn sẽ gây ra những xáo trộn trên thị trường.
Ngoài ra, còn có lo ngại rằng quyết định của Latour có thể châm ngòi cho một chiến lược thay đổi kinh doanh rộng hơn. Nếu Latour thành công, những thương hiệu rượu vang Pháp có thể sẽ tiếp bước và sau đó sẽ là “hồi chuông báo tử” cho thị trường rượu giao sau.

Tìm hiểu câu chuyện: Áp lực cho cá tra Việt Nam

ĐBSCL (Việt Nam) được biết đến bởi hai loại cá là cá tra (pangasius hypothalamus) và basa (pangasius bocourti). Hai loại cá này được chế biến thành fillet, cá viên, và nhiều sản phẩm khác, sau đó được bán tại các cửa hàng địa phương, hoặc cung cấp trong các nhà hàng cao cấp và các tiệm ăn nhanh như McDonalds, Chow King và Kenny Rogers tại Philippines.
Nuôi và chế biến cá tra có thể mang lại lợi nhuận đáng kể bởi sự phát triển nhanh và dễ nuôi hơn cá rô phi, có thị trường tiềm năng rộng lớn cả trong và ngoài nước. Philippines đang có nhiều chính sách đẩy mạnh sự phát triển của loài cá này. Điều này đồng nghĩa với việc, trong tương lai, nước này sẽ giảm nhập khẩu cá tra từ Việt Nam.
Cá tra thúc đẩy tăng trưởng
Cá tra được bày bán tại chợ General Santos, Philippines
Ngành công nghiệp thủy hải sản Philippines đang tìm cách tăng cường sản lượng cá da trơn nhằm đáp ứng nhu cầu tại thị trường nội địa và nước ngoài. Theo đó, nước này đặt mục tiêu đến năm 2016 sẽ không phải nhập khẩu cá tra fillet từ các quốc gia khác, trong đó có Việt Nam.
Cục Nghề cá và Nguồn lợi Thủy sản Philippines (BFAR) đưa cá tra (pangasius hypothalamus) vào Philippines từ năm 1981. Pangasius hypophthalmus là một trong những loài cá có giá trị kinh tế phổ biến ở Đông Nam Á (Campuchia, Thái Lan, Philippines và Việt Nam).
Tháng 7/2010, Bộ Công thương Philippines (DTI) dẫn đầu một đoàn đại biểu gồm 20 người sang tham quan các vùng nuôi cá tra chính tại Cần Thơ và TP.HCM của Việt Nam. Mục đích của chuyến đi chính là để quan sát, tìm hiểu và học hỏi kinh nghiệm từ các công ty nuôi và chế biến thủy hải sản Việt Nam.
Sau đó, DTI đã tiến hành thử nghiệm dự án nuôi cá tra tại khu vực Mindanao. Dự án được giao cho Nhóm phát triển và điều hành nội địa (RODG). Dự án DTI-RODG hoạt động theo định hướng của chương trình an ninh lương thực quốc gia và tạo ra nhiều dự án sinh động.
Tính đến tháng 12/2011, dự án có tổng số vốn đầu tư lên đến 202,358 triệu Peso, mang lại 915 việc làm trong lĩnh vực ương giống, nuôi và chế biến cá.
Philippines coi đầu tư vào ngành cá tra là chiến lược thúc đẩy tăng trưởng. Cá tra được xem là cơ sở để tạo công ăn việc làm ổn định và đóng góp cho chương trình an ninh lương thực thông qua phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Giảm nhập khẩu
Phó Trưởng Nhóm phát triển và điều hành nội địa của DTI (DTI-RODG) Merly M. Cruz cho biết, Philippines hiện nhập khẩu fillet cá tra từ Việt Nam ở mức bình quân 600 tấn/tháng, trị giá 1,6 triệu đô la.
ĐBSCL (Việt Nam) được biết đến bởi hai loại cá là cá tra (pangasius hypothalamus) và basa (pangasius bocourti). Hai loại cá này được chế biến thành fillet, cá viên, và nhiều sản phẩm khác, sau đó được bán tại các cửa hàng địa phương, hoặc cung cấp trong các nhà hàng cao cấp và các tiệm ăn nhanh như McDonalds, Chow King và Kenny Rogers tại Philippines.
Nhập khẩu fillet cá da trơn của Philippines từ Việt Nam liên tục tăng từ năm 2008 đến năm 2010, chỉ giảm trong năm 2011. Từ năm 2008 đến năm 2009, nhập khẩu cá da trơn của Phillipines tăng 69 %, từ 2.751 lên đến 4.652 tấn. Trong năm 2010, xu hướng này vẫn tiếp tục tăng 44%, lên mức 6.689 tấn.
Tuy nhiên, trong năm 2011, lượng nhập khẩu cá tra từ Việt Nam đã giảm 28% so với năm 2010, chỉ còn 4.836 tấn. Sự suy giảm này do nhiều nguyên nhân trong đó có nỗ lực hợp tác của chính quyền Philippines với lĩnh vực tư nhân trong việc hỗ trợ cho ngành công nghiệp nuôi cá tra của nước này.
Theo số liệu từ BFAR, tổng sản lượng địa phương của loài cá này đã tăng bình quân 186,74 % từ năm 2008 đến năm 2010. Merly M. Cruz cũng cho biết thêm, đến năm 2016, sản xuất cá fillet tại Philippines sẽ đủ sức thay thế cho nhập khẩu (hiện tại chủ yếu vẫn nhập khẩu từ Việt Nam).

Khám phá cụ thể vấn đề đầu tư đào tạo: Mất trái non, còn trái chín

Lấy dẫn chứng từ câu chuyện của Tập đoàn VinaCapital. Tháng 5/2011, Quỹ Vietnam Opportunity Fund (VOF) đã bán một lượng lớn cổ phần trong Trường Quốc tế TP.HCM (thuộc Tập đoàn giáo dục Quốc tế - IEC, được thành lập năm 1993 trên cơ sở liên doanh giữa đối tác nước ngoài và địa phương) cho Cognita, nhà điều hành các trường tư thục lớn trên thế giới.
1. Mở rộng như bán lẻ
Đại học RMIT - Ảnh: Quý Hòa
Sau ba năm đưa hệ thống Trường Quốc tế Canada (Canadian International School, CIS - Việt Nam) đi vào hoạt động (tại xã Phong Phú, huyện Bình Chánh, TP.HCM), Công ty CP Đầu tư và Phát triển giáo dục Khôi Nguyên đã tiếp tục công bố đầu tư vào ba dự án giáo dục khác.
Cụ thể là hệ song ngữ quốc tế Canada (cho cả 3 cấp), Trường cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật liên kết với Canada và Trường học trực tuyến E-study. Cũng ngay trong năm 2011, Khôi Nguyên đã ký kết hợp tác chiến lược với Công ty CP Quản lý Quỹ đầu tư chứng khoán Bản Việt (Bản Việt nắm 30% cổ phần) cùng phát triển các dự án trên.

Ngoài hệ thống CIS, một số trường mang tiêu chuẩn quốc tế khác cũng tiến hành chiến lược mở rộng hệ thống. Như Trường Dân lập Quốc tế Việt Úc (VAS, từ cấp mẫu giáo đến THPT) đã mở rộng hai cơ sở mới nhằm tăng lợi thế cạnh tranh của VAS.
Tính đến tháng 4/2012, trường này đã có 10 cơ sở, với 4.400 học sinh. Trong khi đó, sau khi đưa Trường quốc tế Wellspring Hà Nội đi vào hoạt động, Công ty CP Đầu tư và Phát triển giáo dục SSG (thuộc Tập đoàn SSG) tiếp tục chiến lược “Nam tiến” khi tuyên bố phát triển hệ thống này tại TP.HCM để kịp tuyển sinh trong năm 2013. 

Không riêng gì các nhà đầu tư (NĐT) vào bậc giáo dục phổ thông, hai năm qua, những nhà phát triển giáo dục đại học cũng triển khai tìm kiếm mặt bằng và nâng cấp hệ thống.
Mekong Enterprise Fund II đầu tư 6 triệu USD cho VAS
Theo thống kê từ Sở Kế hoạch và Đầu tư TP.HCM, năm 2010, RMIT International University Vietnam (RMIT, Úc) đã thực hiện tăng vốn pháp định thêm 5,7 triệu USD cho mục đích mở rộng. RMIT đã đầu tư 4 triệu USD cho việc mở rộng không gian trường RMIT Hà Nội.
Cũng cùng thời điểm đó, RMIT đã đầu tư 15,1 triệu USD để xây dựng ký túc xá cho sinh viên và khu phức hợp tổ chức sự kiện, vui chơi giải trí tại cơ sở Nam Sài Gòn. Theo RMIT, năm 2013, họ sẽ đưa viện nghiên cứu với diện tích 14.400m2 đi vào hoạt động. 

Nhìn vào bức tranh đầu tư giáo dục, có thể dễ dàng nhận thấy nét tương đồng với mục tiêu mở rộng của ngành công nghiệp bán lẻ. Điều này không chỉ làm tăng sự nhận biết thương hiệu, mà còn tăng tính cạnh tranh trong vấn đề đầu tư và quản lý chi phí vốn.
2. Quỹ đầu tư vào trường học 

Theo báo cáo của Grant Thornton Việt Nam về những lĩnh vực thu hút khu vực đầu tư tư nhân ở Việt Nam, giáo dục là lựa chọn đầu tiên của các NĐT. Hơn nữa, con số khảo sát của Công ty TNS Việt Nam cho thấy, Việt Nam có dân số trẻ, với 28 triệu người đang ở độ tuổi đi học, một con số tiềm năng cho các nhà phát triển giáo dục.
Sự mở rộng của hệ thống giáo dục tư thục trong vòng 5 năm qua, đặc biệt ở khu vực từ bậc mầm non đến cấp 2, khiến không ít nhận định được đưa ra: những NĐT đã “thu đầy túi” tại thị trường này và biên độ phát triển của ngành còn khá lớn.
Hoạt động tại RMIT và CIS - Ảnh: Quý Hòa
Lấy dẫn chứng từ câu chuyện của Tập đoàn VinaCapital. Tháng 5/2011, Quỹ Vietnam Opportunity Fund (VOF) đã bán một lượng lớn cổ phần trong Trường Quốc tế TP.HCM (thuộc Tập đoàn giáo dục Quốc tế - IEC, được thành lập năm 1993 trên cơ sở liên doanh giữa đối tác nước ngoài và địa phương) cho Cognita, nhà điều hành các trường tư thục lớn trên thế giới.
Trong báo cáo hoạt động của các quỹ thành viên trình Hội nghị Đầu tư 2011, VOF có đề cập tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR) của khoản đầu tư vào Trường Quốc tế TP.HCM là 59% (hiện VOF vẫn còn giữ lại 20%). Đây là một tỷ lệ không nhỏ vì tỷ suất lợi nhuận kỳ vọng của VinaCapital cho các khoản đầu tư thường ở mức 30% trở lên.
Tuy nhiên, nếu so với những ngành khác mà VinaCapital đã đầu tư thì mức lời này vẫn khiêm tốn. Điển hình như khoản “rót” vào Masan Group, sau gần 3 năm, VOF bán cổ phần này và đạt mức sinh lời 250%.
Tuy vậy, khi nói về chiến lược đầu tư của quỹ này trong năm 2012, ông Andy Ho, Trưởng Bộ phận Đầu tư VinaCapital, cho biết, giáo dục vẫn là một trong năm lĩnh vực ưu tiên, bởi việc chi tiêu cho giáo dục lẫn nhu cầu về giáo dục hiện đại sẽ ngày một tăng khi thu nhập người dân được cải thiện. 

Cũng liên quan đến bài toán lợi nhuận khi đầu tư vào giáo dục, ông Trịnh Quang Đồng, Thành viên HĐQT Công ty CP Đầu tư và Phát triển giáo dục Khôi Nguyên, cho rằng, giáo dục có phải là ngành siêu lợi nhuận hay không còn tùy thuộc vào quan điểm lẫn cách làm của từng DN.
Ảnh: Quý Hòa
Theo đó, nếu DN mở trường thông qua việc thuê một cơ sở bình thường, tuyển dụng đội ngũ giáo viên từ các trường khác đến... thì lợi nhuận có thể cao vì suất đầu tư thấp. Trong khi đầu tư bài bản thì thời gian thu hồi vốn chậm hơn.
Khôi Nguyên đã đầu tư trên 500 tỷ đồng cho trường CIS, ít nhất cũng phải mất hơn 10 năm mới thu hồi được vốn. Ngoài ra, dù theo quy định, giáo dục là lĩnh vực được ưu đãi nhưng DN hiện vẫn chưa được tạo điều kiện về quỹ đất lẫn nguồn vốn ưu đãi (DN vẫn phải vay ngân hàng với lãi suất 16-18%/năm).

Đại diện của Khôi Nguyên cho biết thêm, ngoài Bản Việt, hệ thống CIS cũng đang được một số NĐT, quỹ đầu tư nước ngoài quan tâm, nhưng đây là những quỹ đầu tư tài chính, muốn tìm kiếm lợi nhuận, trong khi quan điểm của DN này là “nói không với quỹ đầu tư lướt sóng”.
“Bởi, trên thực tế, cùng với y tế, giáo dục là lĩnh vực khá đặc thù, NĐT phải bỏ ra khá nhiều chi phí trong giai đoạn đầu để tạo cơ sở vật chất, chương trình đào tạo, đội ngũ quản lý và xây dựng thương hiệu... Do đó, khi đã bước vào sân chơi này, DN phải biết đây là khoản đầu tư dài hạn, đối tác phải cam kết gắn bó tối thiểu là 5 năm”, ông Trịnh Quang Đồng nói.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra ở đây là, với các quỹ, khoản đầu tư này có thể được “tạm quên” trong “rổ” ngành nghề mà họ đổ vốn vào, vì dù sao họ cũng có những khoản đầu tư ngắn hạn khác. Các DN cũng có thể đi theo hướng “lấy ngắn nuôi dài”.
Ảnh: Quý Hòa
Trường hợp của Tập đoàn SSG, Trường Quốc tế Wellspring là khoản đầu tư mang tính dài hạn bên cạnh hoạt động kinh doanh bất động sản, khai khoáng... của tập đoàn này. 

Vậy, trường hợp của DN chỉ đầu tư vào giáo dục và sống bằng doanh thu học phí thì sao? Về vấn đề này, GS. Merilyn Liddell, Hiệu trưởng Đại học Quốc tế RMIT Việt Nam, chia sẻ, NĐT lĩnh vực giáo dục phải có một tầm nhìn dài hạn, tức phải luôn sẵn sàng tái đầu tư để cải thiện và phát triển cơ sở vật chất, nhằm tăng uy tín (đây cũng là yếu tố thu hút học viên).
Chẳng hạn như trường hợp của RMIT Việt Nam, trong 11 năm qua không nhận bất kỳ khoản trợ cấp nào từ Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Úc, hay trợ cấp trực tiếp từ trường đại học “mẹ”.
“Việc quản lý tài chính thận trọng và chuyên nghiệp tại mọi thời điểm là vô cùng quan trọng, cần phải có những hệ thống tốt để bảo đảm rằng điều này luôn được giữ vững và tổng thu nhập không bị “thất thoát”, kém hiệu quả trong quá trình đầu tư”, GS. Merilyn Liddell nhấn mạnh.
Ngoài ra, dù là NĐT Việt Nam hay nước ngoài thì đều phải có những đối tác tốt như: nhà cung ứng xây dựng, ngân hàng, tư vấn tài chính, luật... cùng đi trong suốt quá trình đầu tư. 
Ảnh: Quý Hòa
3. Đất nhiều nhưng ít chỗ đứng

Rõ ràng, không ai phủ nhận tiềm năng khi tham gia lĩnh vực giáo dục. Con số thống kê của TNS Việt Nam cho thấy, Việt Nam có dân số trẻ và 28 triệu người đang trong độ tuổi đi học.
Hơn nữa, theo thống kê chưa chính thức, hằng năm có khoảng 1,4 tỷ USD từ Việt Nam chuyển ra nước ngoài để phục vụ cho vấn đề du học, chủ yếu là bậc đại học và sau đại học. Khu vực tư nhân (Việt Nam lẫn có vốn đầu tư nước ngoài) chắc chắn nhìn thấy điều này nhưng hiện nay, số lượng NĐT nước ngoài tham gia hệ thống giáo dục phổ thông lẫn đại học vẫn còn khiêm tốn.
Minh chứng là trong hơn 200 dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã đăng ký vào lĩnh vực giáo dục, số lượng triển khai vẫn còn ít và đa phần là các chương trình đào tạo ngắn hạn. 

Ông Nigel Russell, Chủ tịch HĐQT Trường AIS (The Australian Intenational School), nhìn nhận, kể từ năm 2005, khi Luật Giáo dục được Quốc hội thông qua, hệ thống trường dạy tiếng Anh, mẫu giáo, cấp 1, 2 phát triển mạnh mẽ; trong khi đó, hệ phổ thông và đại học còn hạn chế.
Nếu xét khu vực FDI, hiện Việt Nam chỉ có 2 hệ thống trường đại học 100% vốn nước ngoài đăng ký hoạt động. Nguyên nhân của việc hạn chế này, theo bà Đào Mai Hương, Giám đốc Phát triển chiến lược và Kinh doanh Công ty GIE, là do phải chờ đợi lâu cho vấn đề thủ tục (có thể mất tới 2 năm cho một chương trình đào tạo mới) đã làm tăng rất nhiều chi phí cho NĐT và giảm tính cơ hội của dự án mà NĐT dự tính.
Ảnh: Quý Hòa
Hơn nữa, quy định về quỹ đất cho một trường đại học (ít nhất là 5ha) là điều quá khó cho NĐT vì quỹ đất tại hai thị trường chính là TP.HCM lẫn Hà Nội khá hạn chế. Cũng liên quan đến vấn đề này, đại diện RMIT Việt Nam cho rằng, trong tương lai, họ muốn tạo khuôn viên cho cơ sở RMIT Hà Nội như đã làm với TP.HCM, song, điều này còn phụ thuộc vào việc tìm kiếm đất sạch và giá thuê đất hợp lý. 

Chính vì thủ tục và tìm đất khó khăn nên khi tham gia đầu tư vào lĩnh vực giáo dục tại Việt Nam, NĐT nước ngoài thường chọn hình thức liên doanh với một đối tác địa phương để rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư. Trên thực tế, tìm kiếm đối tác là yếu tố quan trọng thứ hai (sau nghiên cứu thị trường) trong đầu tư giáo dục.
Điều này đúng cho cả DN đơn thuần lẫn các quỹ đầu tư có mong muốn tham gia. Ông Chris Freund, Tổng giám đốc Công ty Quản lý Quỹ Mekong Capital, đơn vị đã đầu tư 6 triệu USD vào hệ thống trường VAS thông qua Quỹ Mekong Enterprise Fund II, cho rằng, giáo dục là ngành tăng trưởng tiềm năng nhưng với vai trò là NĐT cổ phần riêng lẻ, tiêu chí quan trọng nhất của Mekong Capital là chọn đối tác, cụ thể, DN phải có đội ngũ lãnh đạo tốt và cởi mở với những thông lệ thực hành tốt trên thế giới. 

Không riêng các NĐT nước ngoài, ngay cả DN Việt cũng tỏ ra thận trọng. Ông Trịnh Quang Đồng cho rằng, thị trường vẫn còn khoảng trống cho NĐT nhảy vào. Tuy nhiên, họ phải chọn phân khúc, địa điểm và đối tác phù hợp. Theo đó, chuyện ít NĐT nước ngoài tham gia đầu tư ở bậc phổ thông lẫn đại học cũng do vấn đề cung - cầu.
Ngay cả Khôi Nguyên, trong chiến lược sắp tới, quyết định đầu tư một trường cao đẳng nghề với quy mô vốn trên 800 tỷ đồng tại huyện Nhà Bè (TP.HCM). “Việt Nam đang thiếu những trường đào tạo nhân sự có tay nghề (mỗi năm Việt Nam cần 10.000-15.000 lao động có tay nghề nhưng thực tế chỉ đáp ứng được 40 - 60% nhu cầu), đó là lý do khiến chúng tôi đầu tư vào phân khúc này thay vì đại học”, đại diện Khôi Nguyên nói về nguyên nhân không mặn mà với việc đầu tư vào trường đại học.

Tìm hiểu về tình hình thị trường thông tin di động: Khi đại gia tháo chạy

Thời điểm SK Telecom tuyên bố ngừng đầu tư vào S-Fone thì nhà mạng này cho biết tổng thuê bao đạt 7,3 triệu. Còn với Beeline, tổng thuê bao được công bố với cơ quan chức năng là khoảng 6 triệu, tuy nhiên, báo cáo của VimpelCom cho là chỉ gần 3 triệu, và có thể số thuê bao phát sinh cước còn ít hơn, vì thế mới khiến Beeline gặp khó khăn về vốn đến như vậy. 
Thất bại được báo trước

Khi VimpelCom công bố đầu tư vào Việt Nam vào tháng 7/2008, giới thông tin di động tại đây không lấy làm chú ý lắm vì trên thực tế khi ấy S-Fone, “đứa con” của SK Telecom và SPT, đang èo uột, không biết còn chịu đựng được tới khi nào.
Đến tháng 7/2009, khi Beeline chính thức khai trương, cung cấp dịch vụ tại Việt Nam, giới quan sát không thấy nhà mạng này có chương trình kinh doanh gì đột phá, trong khi đó S-Fone tiếp tục lún sâu vào khủng hoảng khi SK Telecom không muốn tiếp tục rót vốn vào mạng di động đang thua lỗ và không thấy có gì sáng sủa.
Và chỉ khoảng một năm sau khi khai trương, Beeline đình đốn hoạt động. Khi ấy, VimpelCom (Nga) được cho là đã góp vốn bằng tài sản và tiền lên đến 267 triệu USD, chiếm đến 40% cổ phần trong liên doanh Gtel Mobile cùng với 60% cổ phần còn lại thuộc Công ty CP Viễn thông di động Toàn Cầu (Việt Nam).

Đến tháng 12/2011, Beeline công bố VimpelCom tiếp tục đầu tư vào mạng di động này với khoản 500 triệu USD đến hết năm 2013. Trong đó, khoản đầu tư ban đầu 196 triệu USD nâng cổ phần VimpelCom nắm giữ từ 40% lên 49%.
Nếu tập đoàn này tiếp tục đổ vốn nữa, số cổ phần nắm giữ sẽ nâng lên 65% tại Gtel Mobile. Lộ trình này đã được hai bên thống nhất và muốn thực hiện phải được Chính phủ thông qua.
Thế nhưng, hôm 23/4 vừa qua, nhà mạng Beeline đã đưa ra thông báo bất ngờ: VimpelCom (Nga) rút khỏi liên doanh Gtel Mobile sau khi đã đồng ý bán lại 49% cổ phần cho Công ty Truyền dẫn và Dịch vụ hạ tầng Gtel với mức giá 45 triệu USD.

Thua lỗ tả tơi

Trong cuộc gặp gỡ báo chí tại Nha Trang ngày 10/12/2011, khi được hỏi về chỉ số ARPU (doanh thu bình quân/thuê bao/tháng) của mạng Beeline ra sao, ông Tổng giám đốc Michael Cluzel của Gtel cho rằng “ngang ngửa với các nhà mạng có ARPU trung bình tại Việt Nam”.
Tuy nhiên, đến bây giờ, điều này đã được làm rõ hơn theo báo cáo của VimpelCom trước cổ đông: Năm 2011, ARPU của Beeline chỉ đạt 0,7USD vào quý III và 0,9USD vào quý IV, trong khi ARPU của Beeline Campuchia từ 2 - 3USD, còn Beeline Lào đạt 4,9USD.
Theo các chuyên gia thị trường viễn thông, với mức ARPU 3USD các nhà mạng còn có thể đắp đổi, nhưng nếu dưới mức này thì bắt đầu gặp khó khăn. Còn nếu ARPU dưới mức 2 USD thì chắc chắn nhà mạng bị lỗ vì không thể thu hồi vốn đầu tư. Như vậy, với mức ARPU như trên, Beeline Việt Nam lỗ tả tơi.

Cũng theo báo cáo hoạt động kinh doanh của Tập đoàn VimpelCom, họ bị lỗ tới 527 triệu USD tại thị trường Việt Nam và Campuchia tính đến hết năm 2011.
Ở Việt Nam, dù số lỗ không được công bố nhưng cộng hai khoản đầu tư trước (267 triệu USD) và sau (196 triệu USD) thì tổng đầu tư của VimpelCom bằng tiền và tài sản đã lên đến tương đương 463 triệu USD.
Bán lại 49% cổ phần để thu về khoản tiền tươi 45 triệu USD, coi như Beeline mất nặng với mức trên 410 triệu USD. Tất nhiên, mức lỗ này cũng có thể được giảm bớt nếu số tài sản VimpelCom đưa vào liên doanh được định giá với mức giá hời.

Thời điểm SK Telecom tuyên bố ngừng đầu tư vào S-Fone thì nhà mạng này cho biết tổng thuê bao đạt 7,3 triệu. Còn với Beeline, tổng thuê bao được công bố với cơ quan chức năng là khoảng 6 triệu, tuy nhiên, báo cáo của VimpelCom cho là chỉ gần 3 triệu, và có thể số thuê bao phát sinh cước còn ít hơn, vì thế mới khiến Beeline gặp khó khăn về vốn đến như vậy. 

Thua lỗ cũng là chuyện bình thường trong đầu tư kinh doanh, nhưng VimpelCom rút khỏi thị trường Việt Nam là vì họ không còn nhìn thấy tương lai thương hiệu Beeline tại đây, dù trước đó chưa lâu họ còn tuyên bố tăng đầu tư đến nửa tỷ USD.
Các nhà mạng nhỏ sẽ tồn tại được tới đâu khi đến hơn 95% thị phần đã nằm trong tay ba nhà mạng lớn là MobiFone, VinaPhone và Viettel? Họ chẳng khác nào như cá nằm trên thớt, chỉ chờ đến lúc nhà mạng lớn muốn “hạ thủ” lúc nào mà thôi.
Kinh doanh thất bại sẽ khiến những công ty gặp thua lỗ nại ra rất nhiều lý do khách quan để đổ lỗi, nhưng họ quên rằng quyết định đầu tư hay không đều bắt đầu từ chính họ. Chính vì thế, việc đổ lỗi quá nhiều cho chính sách là không sòng phẳng và nhằm biện minh cho sự kém cỏi dẫn đến thất bại mà thôi.

Thị trường Việt Nam đã có 8 giấy phép mạng di động được cấp nhưng chỉ có 7 nhà mạng khai trương dịch vụ, còn nhà mạng thứ 8 trên giấy phép là Đông Dương Telecom có lẽ đã ngán trước thực tế thị trường!

Cùng tìm hiểu về phí "đè" thị trường ôtô

Một đại diện của VAMA cho biết, cuối năm 2011, các doanh nghiệp sản xuất đều tin rằng thị trường sẽ khởi sắc vào năm sau và kỳ vọng sẽ đạt sản lượng tiêu thụ khoảng 165.000 chiếc. Thế nhưng, đến thời điểm này, khó có thể đạt được doanh số như dự đoán và nếu cố gắng hết sức, cả năm 2012 các hãng xe cũng chỉ có thể bán được 130.000 xe.
Có thể nói, kể từ năm 2007 đến nay, chưa có năm nào thị trường ô tô lại ảm đạm như những tháng đầu năm nay. Theo số liệu của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) vừa công bố, trong tháng 3, các thành viên VAMA bán được 7.527 chiếc xe các loại, giảm 21% so với cùng kỳ.
Sụt giảm mạnh nhất hiện nay thuộc về phân khúc xe đa dụng, thể thao đa dụng, với mức giảm 35%; xe du lịch giảm 27% và xe thương mại giảm 17%. Tính chung cả quý I/2012, các thành viên VAMA bán được 17.891 chiếc, giảm 37% so với cùng kỳ năm ngoái và là mức thấp kỷ lục trong 5 năm qua, kể từ năm 2007.
Không chỉ doanh số, trong quý I, thị phần của các hãng cũng giảm mạnh. Trong đó, Honda giảm 2,8%, Ford giảm 2,2%, Toyota giảm 1,6%, GM giảm 1,4%..., chỉ có Trường Hải, Hyundai, Vinaxuki tăng thị phần nhờ những dòng xe tải, xe thương mại và xe du lịch giá rẻ. 

Sự sụt giảm của thị trường ô tô đã khiến cho nguồn thu ngân sách nhà nước giảm mạnh. Theo báo cáo mới nhất của Bộ Tài chính, thuế đóng góp vào ngân sách đã giảm hơn 40% so với cùng kỳ năm 2011.
Năm 2011, sản lượng ngành ô tô Việt Nam đạt 138.000 chiếc, giảm 6% so với dự kiến ban đầu. Tuy nhiên, mức giảm của năm 2011 vẫn chưa thấm vào đâu so với mức dự kiến mà các nhà kinh doanh ô tô đưa ra trong năm 2012 này.
Một đại diện của VAMA cho biết, cuối năm 2011, các doanh nghiệp sản xuất đều tin rằng thị trường sẽ khởi sắc vào năm sau và kỳ vọng sẽ đạt sản lượng tiêu thụ khoảng 165.000 chiếc. Thế nhưng, đến thời điểm này, khó có thể đạt được doanh số như dự đoán và nếu cố gắng hết sức, cả năm 2012 các hãng xe cũng chỉ có thể bán được 130.000 xe.

Ông Gaurav Gupta, Tổng giám đốc Công ty Ôtô GM Việt Nam, nhận định, tăng thuế trước bạ có ảnh hưởng mạnh đối với thị trường ô tô nói chung và các nhà sản xuất ô tô nói riêng tại Việt Nam.
Không chỉ thế, dù đã tăng mạnh phí trước bạ và phí cấp biển số xe, nhưng Bộ Giao thông - Vận tải còn đang đề nghị áp dụng phí lưu hành phương tiện cá nhân và phí ô tô đi vào trung tâm thành phố giờ cao điểm với mức cao.
Trước đề xuất này, nhiều ý kiến cho rằng, các loại phí này sẽ tăng gánh nặng đối với người mua xe, và đó cũng là lý do để họ tạm hoãn ý định mua xe hơi. 

Theo phân tích của ông Laurent Charpentie, Tổng giám đốc Công ty Ford Việt Nam kiêm Chủ tịch VAMA, khi ngành ô tô được giữ ổn định với các loại phí, thuế không tăng và thực hiện đúng theo lộ trình đã được đặt ra thì thị trường sẽ tăng lên 400.000 xe/năm vào năm 2020.
Nhưng khi các loại phí, thuế được áp dụng một cách chính thức và ngày càng phức tạp như Bộ Giao thông - Vận tải đã trình Quốc hội thì trong 10 năm tới, tổng doanh số thị trường sẽ giậm chân tại chỗ và ngành công nghiệp ô tô Việt Nam sẽ rất khó có sự đột phá.
“Các loại phí mới, thuế trước bạ mới cũng như phí hạn chế phương tiện cá nhân, phí lưu hành ô tô đi vào trung tâm thành phố vào giờ cao điểm... sẽ khiến cho ngành ô tô sụt giảm mạnh”, ông Laurent Charpentie khẳng định.

Trước thực trạng của thị trường, để tăng doanh thu, các nhà sản xuất đều đưa ra chương trình kích cầu mua sắm. Trong đó, Công ty Honda Việt Nam đưa ra mức giảm giá 40 - 55 triệu đồng khi khách mua xe.
Cũng như thế, Trường Hải tiếp tục kích cầu cho dòng xe thể thao đa dụng KIA Sorento lắp ráp trong nước với mức ưu đãi tới 100 triệu đồng, bao gồm giảm giá, tặng phim cách nhiệt, tặng một năm bảo hiểm vật chất... Mercedes-Benz cũng thực hiện giảm giá từ 50-150 triệu đồng cho các sản phẩm của mình trong tháng 4...
Dù những chính sách bán hàng đã được áp dụng, nhưng xem ra doanh số của các hãng vẫn chưa có tiến triển. Hiện tại, tuy chưa có con số chính thức từ VAMA về sản lượng tiêu thụ của các nhà sản xuất, nhưng xem ra sức mua vẫn chưa được cải thiện.
Đại diện của một thành viên VAMA cho biết: “Chúng tôi gặp khó khăn trong việc đưa ra mục tiêu cho năm 2012 bởi những thay đổi gần đây của chính sách và chủ trương hạn chế lưu thông phương tiện cá nhân. Trong tình hình hiện nay, không một nhà sản xuất nào có thể đưa ra dự đoán chính xác về thị trường bởi những chính sách bất ngờ từ Chính phủ”.

Cùng tìm hiểu về việc một đồng mừng, ba đồng lo

Trong danh sách này có rất nhiều sản phẩm Việt Nam có ưu thế cạnh tranh. “So với các nước, Việt Nam có ưu thế về mặt địa lý, chỉ cần tìm hiểu nhu cầu, đối chiếu với khả năng thực tế, DN Việt Nam sẽ tìm được hướng đi tốt. Điển hình là các thiết bị tinh thể lỏng, laser, quang học, sợi quang, cáp... là những sản phẩm TQ nhập siêu chiếm tỷ trọng lớn trên thị trường nhập khẩu thế giới. Việt Nam có thể đẩy mạnh ở lĩnh vực này”, TS. Đức Hạnh tư vấn.
Kềm Nghĩa có thị trường khá vững tại Trung Quốc
Năm 1997, sau khi thất bại ở thị trường Đông Âu, Bita’s chạy sang TQ, tìm kiếm cơ hội ở thị trường này. Kết quả, Bita’s đã có hơn 15 năm gặt hái thành công ở thị trường TQ, cái nôi gia công giày dép toàn thế giới. Đây được xem là bước đi chiến lược cứu Bita’s khỏi nguy cơ thất bại ở thị trường nước ngoài.
Theo ông Đỗ Long, Chủ tịch Công ty CP Đầu tư Bình Tân, suốt từ đó đến nay, Bita’s luôn phát triển với tốc độ trên 30%/năm ở thị trường TQ, có đến 18 kênh tiêu thụ. Đặc biệt, giai đoạn trước khủng hoảng kinh tế (2007-2008), mức tăng trưởng của Bita’s ở TQ là 50-60%/năm. 

Từ thành công của Bita’s, có mặt tại hội thảo “Thị trường TQ, tiềm năng và cơ hội” do Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM tổ chức ngày 26/4 tại TP.HCM, TS. Trần Đức Hạnh, Trung tâm Hỗ trợ Hội nhập WTO TP.HCM, cho biết, mặc dù xuất siêu sang thị trường các nước nhưng TQ vẫn có những sản phẩm nhập siêu.
Cụ thể như nhiên liệu khoáng, dầu, thiết bị quang học, nhựa và các sản phẩm từ nhựa, dầu hạt, trái cây, ngũ cốc, hạt giống, cao su và các sản phẩm từ cao su, bột giấy, gỗ và các sản phẩm từ gỗ, vật liệu xenlulo... Tổng giá trị nhập siêu của TQ trong năm 2011 lên đến hơn 1.742 tỷ USD.
Trong danh sách này có rất nhiều sản phẩm Việt Nam có ưu thế cạnh tranh. “So với các nước, Việt Nam có ưu thế về mặt địa lý, chỉ cần tìm hiểu nhu cầu, đối chiếu với khả năng thực tế, DN Việt Nam sẽ tìm được hướng đi tốt. Điển hình là các thiết bị tinh thể lỏng, laser, quang học, sợi quang, cáp... là những sản phẩm TQ nhập siêu chiếm tỷ trọng lớn trên thị trường nhập khẩu thế giới. Việt Nam có thể đẩy mạnh ở lĩnh vực này”, TS. Đức Hạnh tư vấn.

Thành công tại thị trường TQ gần đây còn có các sản phẩm của Kềm Nghĩa. Mất một quãng thời gian gián đoạn, mãi đến năm 2009 Kềm Nghĩa mới chọn được Công ty Tịnh Điểm làm nhà phân phối chính thức tại TQ cho mình và sản phẩm của Kềm Nghĩa hiện có mặt ở hầu hết các thành phố lớn ở thị trường này.
Ông Phạm Ngọc Ánh, Giám đốc Kinh doanh thị trường Đông Dương Công ty Kềm Nghĩa, tiết lộ: “Như tất cả các thị trường khác, để có thể xâm nhập thị trường TQ, điều kiện đầu tiên là phải giới thiệu sản phẩm thông qua các hội chợ để người dân ở đây “biết mặt”. Bước tiếp theo phải chọn được nhà phân phối uy tín. DN TQ thường không chú trọng công tác marketing cũng như tôn trọng bản quyền thương hiệu. Do đó, để giữ thương hiệu trên đất người, DN Việt phải hoàn tất các thủ tục đăng ký bảo hộ thương hiệu trước khi mang hàng sang TQ”. 

Ông Hàng Vay Chi, Tổng giám đốc Công ty CP Khu công nghiệp Việt Hương, là đơn vị khá thành công ở thị trường TQ, cho biết, dù khoảng cách trình độ sản xuất giữa DN Việt Nam và TQ còn cách xa nhau nhưng vẫn có những mặt hàng Việt Nam từ lâu đã trở thành quà tặng quý người TQ dành cho nhau, như: tôm khô, mực khô, tỏi, trái cây sấy, trái cây tươi...
“Chúng ta phải tập trung vào thế mạnh nguyên liệu, tiến đến chế biến để có thêm giá trị gia tăng cho nguyên liệu. bởi chỉ cần qua khâu chế biến, DN đã có thể tăng 15% lợi nhuận, sản lượng xuất khẩu cũng sẽ cao hơn”, ông Chi phân tích. 
“Chính vì mua bán tiểu ngạch, không có giấy tờ, chứng từ… nên rủi ro rất cao”, ông Huỳnh Văn Minh - Chủ tịch HUBA
“Không thể phủ nhận TQ là một thị trường tiềm năng, nhưng DN vẫn phải luôn cẩn trọng khi đến với thị trường này”, ông Huỳnh Văn Minh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HIBA), cảnh báo. Thực chất, hằng năm, Việt Nam có thể xuất khẩu hàng hóa sang TQ với giá trị khoảng 35 tỷ USD.
Tuy nhiên, đây chỉ là bề nổi. Nếu tính thêm đường tiểu ngạch, con số này tăng lên rất nhiều. Chính vì mua bán tiểu ngạch, không có giấy tờ, chứng từ... nên rủi ro rất cao. Hiện DN TQ đang làm ăn với DN Việt Nam theo phương thức gối đầu và không thanh toán theo ngoại tệ là USD mà dùng nhân dân tệ.
Như vậy, ngoài việc thua thiệt do chênh lệch tỷ giá, với phương thức mua bán này, khi DN TQ ngưng thu mua thì kể như DN Việt Nam mất trắng số vốn đã gối đầu, không thể đòi được. Giải quyết vấn đề này không có lựa chọn nào khác ngoài con đường giao thương chính ngạch.